رابطه تیروئید و پریود؛ آیا کمکاری یا پرکاری تیروئید باعث نامنظمی قاعدگی میشود؟
پریودت نامنظم شده؟ خستهای، وزنت تغییر کرده یا موهایت بیشتر میریزد؟
گاهی علت این تغییرات به غده کوچکی در جلوی گردن، یعنی تیروئید، مربوط است.
اختلالات تیروئید میتوانند روی تخمکگذاری و نظم پریود اثر بگذارند. به همین دلیل، بررسی تیروئید یکی از قدمهای مهم در ارزیابی پریود نامنظم است.
تیروئید چطور روی پریود اثر میگذارد؟
هورمونهای تیروئید در تنظیم عملکرد دستگاه تولیدمثل نقش دارند. تغییر مقدار این هورمونها ممکن است باعث اختلال در تخمکگذاری و تغییر نظم یا حجم خونریزی پریود شود.
بهطور کلی دو نوع اختلال داریم:
- کمکاری تیروئید: تولید هورمون تیروئید کمتر از نیاز بدن است.
- پرکاری تیروئید: هورمون تیروئید بیش از نیاز بدن تولید میشود.
هر دو حالت میتوانند چرخه قاعدگی را تغییر دهند، اما الگوی تغییراتشان معمولاً متفاوت است.
۱. کمکاری تیروئید چه بلایی سر پریود میآورد؟
کمکاری تیروئید ممکن است باعث این تغییرات شود:
- خونریزی شدیدتر یا طولانیتر از معمول
- عقب افتادن پریود
- نامنظم شدن سیکلها
- در بعضی موارد قطع پریود
علائم دیگری که ممکن است همراه آن ببینید:
- خستگی و خوابآلودگی مداوم
- افزایش وزن
- احساس سرمای غیرعادی
- یبوست و خشکی پوست
- ریزش مو
یک نکته مهم: کمکاری تیروئید گاهی باعث افزایش پرولاکتین هم میشود. پرولاکتین بالا میتواند تخمکگذاری را مختل کند و پریود را نامنظم کند.
۲. پرکاری تیروئید چه اثری بر پریود دارد؟
در پرکاری تیروئید معمولاً خونریزی پریود کمتر میشود یا فاصله بین پریودها افزایش پیدا میکند. گاهی هم پریود کاملاً قطع میشود.
علائم همراه ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- کاهش وزن با وجود اشتهای خوب
- تپش قلب
- لرزش دست
- تعریق و گرگرفتگی
- اضطراب و بیخوابی
اگر این علائم را همراه با تغییرات پریود دارید، بررسی عملکرد تیروئید ارزشمند است.
آیا تیروئید باعث ناباروری میشود؟
اختلالات درماننشده تیروئید میتوانند تخمکگذاری را مختل کنند و باردار شدن را دشوارتر کنند.
همچنین کمکاری یا پرکاری کنترلنشده در بارداری ممکن است خطر سقط، زایمان زودرس و برخی عوارض دیگر را افزایش دهد.
اما خبر خوب این است که بسیاری از خانمهایی که بیماری تیروئید دارند، با درمان و کنترل مناسب میتوانند بارداری طبیعی داشته باشند.
اگر قصد بارداری دارید، بهتر است قبل از اقدام، عملکرد تیروئیدتان بررسی و در صورت نیاز درمان تنظیم شود.
چه آزمایشهایی برای بررسی تیروئید لازم است؟
اگر با پریود نامنظم یا علائم مشکوک به اختلال تیروئید مراجعه کنید، معمولاً بررسی را با آزمایش TSH شروع میکنم.
بسته به نتیجه و شرایط بیمار ممکن است آزمایشهای دیگری هم لازم باشد:
- TSH: آزمایش اصلی برای ارزیابی عملکرد تیروئید
- Free T4: برای بررسی میزان هورمون آزاد تیروئید
- Anti-TPO: در صورت شک به بیماری خودایمنی تیروئید
- پرولاکتین: در صورت وجود علائم یا شواهد افزایش آن
سونوگرافی تیروئید هم برای همه لازم نیست و معمولاً زمانی درخواست میشود که در معاینه بزرگی غده یا ندول وجود داشته باشد.
نکته: آزمایش TSH به روز خاصی از پریود وابسته نیست و میتوانید در هر روزی از سیکل آن را انجام دهید.
اگر کمکاری تیروئید دارم و قصد بارداری دارم، چه کنم؟
اگر لووتیروکسین مصرف میکنید، چند نکته مهم وجود دارد:
- پیش از بارداری، عملکرد تیروئید باید بررسی و در محدوده مناسب تنظیم شود.
- با مثبت شدن تست بارداری، سریع با پزشک خود تماس بگیرید؛ ممکن است به تغییر دوز دارو نیاز داشته باشید.
- آهن و کلسیم میتوانند جذب لووتیروکسین را کاهش دهند؛ بنابراین باید با فاصله مناسب مصرف شوند.
- در دوران بارداری، TSH باید در فواصل مشخص کنترل شود.
اگر پرکاری تیروئید دارید، نوع داروی مصرفی و وضعیت بیماری باید پیش از اقدام به بارداری با متخصص غدد بررسی شود.
بعد از درمان تیروئید، پریود چه زمانی منظم میشود؟
با کنترل عملکرد تیروئید، در بسیاری از خانمها نظم پریود طی چند ماه بهتر میشود.
اما اگر با وجود طبیعی شدن آزمایشها همچنان پریود نامنظم باشد، باید علتهای دیگری مثل تخمدان پلیکیستیک، پرولاکتین بالا یا اختلالات تخمکگذاری را هم بررسی کنیم.
یادتان باشد: هر پریود نامنظمی به معنی بیماری تیروئید نیست.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟
اگر یکی از شرایط زیر را دارید، بهتر است بررسی پزشکی را به تعویق نیندازید:
- پریودهایتان بهتازگی نامنظم شدهاند.
- خونریزی پریودتان نسبت به قبل شدیدتر یا کمتر شده است.
- همراه با تغییرات پریود، خستگی یا تغییر وزن دارید.
- پرولاکتین خونتان بالاست.
- بیماری تیروئید دارید و قصد بارداری دارید.
در صورت خونریزی بسیار شدید همراه با سرگیجه یا غش، تپش قلب شدید، درد قفسه سینه یا تنگی نفس، ارزیابی فوری لازم است.
سوالات پرتکرار درباره تیروئید و پریود
۱. آیا کمکاری تیروئید باعث عقب افتادن پریود میشود؟
بله. کمکاری تیروئید میتواند باعث تأخیر یا نامنظمی پریود شود. البته در صورت عقب افتادن پریود، ابتدا باید احتمال بارداری بررسی شود.
۲. آیا پرکاری تیروئید باعث قطع پریود میشود؟
بله. پرکاری تیروئید ممکن است باعث کاهش خونریزی، افزایش فاصله بین پریودها یا قطع قاعدگی شود.
۳. برای بررسی تیروئید چه آزمایشی بدهم؟
معمولاً TSH اولین آزمایش است. بسته به نتیجه، ممکن است Free T4 و آزمایشهای تکمیلی هم لازم باشند.
۴. آیا با درمان تیروئید، پریود منظم میشود؟
در بسیاری از خانمها بله. اما اگر پس از کنترل تیروئید همچنان بینظمی وجود داشته باشد، باید علتهای دیگر بررسی شوند.
۵. برای بارداری TSH باید چند باشد؟
عدد هدف برای همه یکسان نیست. سابقه بیماری تیروئید، آنتیبادیها، سابقه سقط و روش بارداری در تعیین محدوده مناسب اهمیت دارند.
جمعبندی
تیروئید یکی از عوامل مهم تنظیم قاعدگی و تخمکگذاری است. اگر پریودتان نامنظم شده و همزمان علائمی مثل خستگی، تغییر وزن یا ریزش مو دارید، بررسی TSH میتواند قدم اول مناسبی باشد.
من در بررسی پریود نامنظم، وضعیت تیروئید را در کنار سایر عوامل هورمونی ارزیابی میکنم تا درمان فقط روی علامت متمرکز نباشد.
برای بررسی جواب آزمایشها و دریافت مشاوره میتوانید از خدمات ویزیت آنلاین متنی و تلفنی یا مراجعه حضوری استفاده کنید.
اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت: drsadeghizadeh.ir
منابع علمی:
- Alexander EK, et al. American Thyroid Association Guidelines for Thyroid Disease During Pregnancy. 2017.
- ACOG. Thyroid Disease in Pregnancy. Practice Bulletin No. 223. 2020.
- ASRM. Subclinical Hypothyroidism in the Infertile Female Population. 2015.
- Ross DS, et al. American Thyroid Association Guidelines for Hyperthyroidism. 2016.